CÂN BẰNG GIÓ HVAC: KHI NÀO CẦN KIỂM TRA VÀ HIỆU CHỈNH?

Cân bằng gió HVAC là bước quan trọng giúp hệ thống điều hòa thông gió phân phối lưu lượng đúng thiết kế. Khi hệ thống mất cân bằng, công trình có thể xuất hiện tình trạng phòng nóng lạnh không đều, miệng gió chỗ mạnh chỗ yếu, không gian bí khí và tiêu thụ điện năng cao hơn.

CÂN BẰNG GIÓ HVAC LÀ GÌ?

Cân bằng gió HVAC là quá trình đo, kiểm tra và điều chỉnh lưu lượng không khí tại AHU, quạt, tuyến ống, VAV Box và các miệng gió.

Mục tiêu là giúp mỗi khu vực nhận được lượng gió phù hợp với thiết kế và công năng sử dụng.

Cân bằng gió không có nghĩa tất cả miệng gió phải có cùng lưu lượng. Phòng họp, văn phòng, nhà vệ sinh, phòng kỹ thuật hay khu sản xuất đều có nhu cầu cấp gió và hút thải khác nhau.

Vì vậy, việc hiệu chỉnh phải dựa trên hồ sơ thiết kế, số liệu đo và hiện trạng vận hành thực tế.

VÌ SAO CẦN CÂN BẰNG HỆ THỐNG GIÓ?

Phân phối lưu lượng đúng nhu cầu

Không khí thường ưu tiên đi theo tuyến có trở lực thấp. Các nhánh gần quạt có thể nhận nhiều gió, trong khi nhánh xa hoặc có nhiều co cút lại thiếu lưu lượng.

Cân bằng gió giúp điều chỉnh tỷ lệ phân phối giữa các nhánh, hạn chế tình trạng đầu tuyến dư gió và cuối tuyến thiếu gió.

Giảm nóng lạnh không đều

Khu vực thiếu gió sẽ khó đạt nhiệt độ cài đặt, trong khi khu vực nhận quá nhiều gió có thể bị lạnh sâu.

Khi lưu lượng được điều chỉnh phù hợp, nhiệt độ và mức độ tiện nghi giữa các phòng sẽ ổn định hơn.

Cải thiện chất lượng không khí

Thiếu gió tươi có thể khiến văn phòng bí và ngột ngạt. Hút thải không đủ có thể làm mùi từ khu vệ sinh, bếp hoặc phòng kỹ thuật lan sang khu vực khác.

Đo và cân bằng lưu lượng giúp kiểm soát tốt hơn gió cấp, gió hồi, gió tươi và gió thải.

Hạn chế tiếng ồn

Tiếng rít tại miệng gió hoặc VAV Box thường xuất hiện khi vận tốc quá cao, áp suất không phù hợp hoặc van gió bị đóng quá nhiều.

Cân bằng đúng giúp hạn chế tiếng ồn và rung động trong quá trình vận hành.

Hỗ trợ tiết kiệm năng lượng

Khi một số phòng thiếu gió, người vận hành thường tăng tốc quạt hoặc giảm nhiệt độ cài đặt. Điều này làm tăng điện năng tiêu thụ nhưng chưa chắc xử lý đúng nguyên nhân.

Dữ liệu cân bằng gió là cơ sở để tối ưu tốc độ quạt, áp suất tĩnh và thông số điều khiển BMS.

DẤU HIỆU HỆ THỐNG ĐANG MẤT CÂN BẰNG GIÓ

Doanh nghiệp nên kiểm tra hệ thống khi xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Miệng gió trong cùng khu vực thổi mạnh yếu không đều.

• Phòng gần AHU quá lạnh nhưng phòng cuối tuyến lại nóng.

• Nhiệt độ giữa các phòng chênh lệch lớn.

• Văn phòng bí, phòng họp nhanh ngột ngạt.

• Khu vệ sinh hoặc bếp hút mùi kém.

• Miệng gió, VAV Box hoặc đường ống phát ra tiếng rít.

• VAV Box mở tối đa nhưng phòng vẫn thiếu gió.

• Quạt chạy tốc độ cao nhưng hiệu quả làm mát thấp.

• Chi phí điện tăng trong khi điều kiện sử dụng gần như không thay đổi.

KHI NÀO CẦN KIỂM TRA VÀ HIỆU CHỈNH?

Sau khi hoàn thành thi công

Hệ thống cần được đo kiểm trước khi nghiệm thu để xác nhận lưu lượng tại AHU, các nhánh ống và miệng gió có đạt yêu cầu thiết kế hay không.

Khi phòng nóng lạnh không đều

Trước khi tăng công suất thiết bị hoặc giảm nhiệt độ cài đặt, cần kiểm tra lưu lượng thực tế tại từng khu vực.

Khi miệng gió yếu hoặc không có gió

Nguyên nhân có thể do van bị đóng, ống mềm bị gập, đường ống rò rỉ, lọc bẩn hoặc quạt không đủ áp suất.

Khi hệ thống phát sinh tiếng ồn

Tiếng rít và rung bất thường có thể liên quan đến vận tốc gió cao, áp suất không phù hợp hoặc van gió điều chỉnh sai.

Sau khi thay đổi mặt bằng

Việc chia thêm phòng, thay đổi vách ngăn hoặc tăng số lượng người sử dụng sẽ làm thay đổi nhu cầu lưu lượng của từng khu vực.

Sau khi cải tạo hoặc thay thiết bị

Thay AHU, quạt, VAV Box, miệng gió hoặc sửa tuyến ống đều có thể làm thay đổi trở lực và sự phân phối không khí.

Khi cần tối ưu năng lượng

Muốn giảm tốc quạt hoặc điều chỉnh áp suất tĩnh, doanh nghiệp cần có dữ liệu đo thực tế để tránh làm một số khu vực bị thiếu gió.

NGUYÊN NHÂN GÂY MẤT CÂN BẰNG GIÓ

Thiết kế đường ống chưa phù hợp

Ống gió quá nhỏ, tuyến quá dài hoặc có nhiều co cút sẽ làm tăng tổn thất áp suất và giảm lưu lượng tại các nhánh xa.

Thi công sai khác thiết kế

Ống mềm bị gập, kích thước ống thay đổi hoặc vị trí chạc không phù hợp có thể làm tăng trở lực của hệ thống.

Van gió điều chỉnh sai

Van bị đóng quá nhiều, bị kẹt hoặc thiếu van cân bằng khiến lưu lượng giữa các nhánh không được kiểm soát.

Lọc và coil bám bẩn

Lọc bẩn hoặc coil bám bụi làm tăng trở lực, giảm lượng không khí đi qua AHU và FCU.

Ống gió bị rò rỉ

Không khí thất thoát tại các mối nối hoặc đoạn ống hư hỏng khiến lưu lượng đến khu vực sử dụng bị giảm.

Quạt không đủ cột áp

Quạt có thể đủ lưu lượng danh định nhưng không đủ áp suất để thắng tổng trở lực thực tế của hệ thống.

VAV Box hoặc BMS cài đặt sai

Cảm biến sai lệch, actuator lỗi hoặc cài đặt lưu lượng tối thiểu và tối đa không phù hợp cũng làm hệ thống vận hành mất ổn định.

QUY TRÌNH CÂN BẰNG GIÓ HVAC

Bước 1: Rà soát hồ sơ

Xác định lưu lượng thiết kế của AHU, quạt, tuyến ống chính, từng nhánh, từng miệng gió, VAV Box, gió tươi và hút thải.

Bước 2: Kiểm tra điều kiện vận hành

Kiểm tra lọc, coil, quạt, dây đai, biến tần, van gió, VAV Box và trạng thái điều khiển trước khi đo.

Bước 3: Khảo sát đường ống

Kiểm tra kích thước, tuyến ống, vị trí van, ống mềm, miệng gió và các dấu hiệu rò rỉ hoặc cản trở.

Bước 4: Đo lưu lượng và áp suất

Tùy vị trí có thể sử dụng flow hood, máy đo vận tốc gió, ống Pitot và đồng hồ chênh áp.

Kết quả đo cần được ghi nhận cùng trạng thái hoạt động của quạt, biến tần, van và BMS.

Bước 5: Hiệu chỉnh hệ thống

Điều chỉnh van cân bằng, VAV Box, tốc độ quạt hoặc thông số điều khiển dựa trên số liệu đo.

Không nên chỉ chỉnh riêng một miệng gió vì có thể làm thay đổi lưu lượng của các nhánh khác.

Bước 6: Đo lại và xác nhận

Quy trình cần thực hiện theo nguyên tắc:

Đo – phân tích – điều chỉnh – đo lại – xác nhận.

Sau khi hoàn thành, cần lập báo cáo thể hiện lưu lượng thiết kế, lưu lượng thực tế, mức độ sai lệch và các khuyến nghị sửa chữa.

CÂN BẰNG GIÓ VÀ TAB HVAC

Cân bằng gió là một phần quan trọng trong TAB HVAC.

TAB là viết tắt của Testing, Adjusting and Balancing, bao gồm kiểm tra, hiệu chỉnh và cân bằng hệ thống không khí hoặc nước trong HVAC.

Trong đó, cân bằng gió tập trung vào việc phân phối lưu lượng không khí giữa thiết bị, tuyến ống, VAV Box, các khu vực và miệng gió.

CÂN BẰNG GIÓ CÓ GIÚP TIẾT KIỆM ĐIỆN KHÔNG?

Cân bằng gió có thể hỗ trợ tiết kiệm điện nếu hệ thống đang phân phối lưu lượng sai lệch.

Khi xác định được khu vực dư hoặc thiếu gió, doanh nghiệp có thể điều chỉnh tốc độ quạt, áp suất tĩnh và thông số điều khiển hợp lý hơn.

Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc vào thiết kế, tình trạng thiết bị, mức độ rò rỉ, độ sạch của lọc và coil cũng như cách vận hành thực tế.

GIẢI PHÁP CÂN BẰNG GIÓ HVAC TẠI HRT

HRT không kết luận nguyên nhân chỉ dựa trên một hiện tượng riêng lẻ.

Một phòng thiếu gió chưa chắc do AHU thiếu công suất. Một miệng gió phát ra tiếng rít cũng chưa chắc do miệng gió bị lỗi.

Hệ thống cần được đánh giá đồng bộ gồm:

• AHU, FCU và quạt.

• Ống gió và phụ kiện.

• Van gió và miệng gió.

• VAV Box.

• Gió tươi, gió hồi và gió thải.

• Lọc gió và coil.

• Áp suất tĩnh.

• Biến tần, cảm biến và BMS.

Từ kết quả khảo sát và đo kiểm, HRT xác định nguyên nhân, phạm vi ảnh hưởng và đề xuất phương án phù hợp với hiện trạng công trình.

Nếu lọc hoặc coil bẩn, cần vệ sinh trước khi cân bằng. Nếu ống gió rò rỉ hoặc bị gập, cần sửa chữa đường ống. Nếu VAV Box và BMS cài đặt sai, cần hiệu chỉnh lại hệ thống điều khiển.

Xem thêm : 

Điều hòa công nghiệp VRV

Điều hòa công nghiệp Chiller

Điều hòa công nghiệp VRF

KẾT LUẬN

Cân bằng gió HVAC giúp hệ thống phân phối không khí đúng hơn theo thiết kế và nhu cầu sử dụng.

Khi lưu lượng mất cân bằng, công trình có thể gặp tình trạng nóng lạnh không đều, gió yếu, không gian bí, hút thải kém, tiếng ồn và tiêu thụ điện chưa hợp lý.

Việc hiệu chỉnh cần dựa trên kết quả đo lưu lượng, áp suất tĩnh và trạng thái vận hành của toàn hệ thống. Không nên đóng mở van hoặc tăng tốc quạt theo cảm tính.

HRT cung cấp giải pháp khảo sát, thiết kế, thi công, bảo trì, cải tạo và tối ưu hệ thống điều hòa thông gió cho văn phòng, khách sạn, trung tâm thương mại, bệnh viện, nhà máy và công trình công nghiệp.

HRT – Hơi Thở Xanh Cho Mọi Công Trình.

Hiểu Đúng – Rõ Ràng – Tận Tâm.